ABD ve Çin Nükleer Tesis Ziyaretlerini Görüşüyor

Nükleer Tesis Ziyaretleri Gündemde

ABD ve Çin, nükleer tesis ziyaretleri konusunda karşılıklı adımlar atılması ihtimalini görüşüyor. Görüşmelerin, önümüzdeki aylarda yapılması planlanan temaslarda sürdürülmesi bekleniyor.

ABD yönetiminin bu seçeneği Çinli yetkililerle gündeme getirdiği bildirildi; ancak önerinin ilk olarak Çin tarafından, bu yıl ABD’li yetkililerle yapılan toplantılarda ortaya atıldığı aktarılıyor. Ele alınan başlıklar arasında ABD Enerji Bakanlığına bağlı ulusal laboratuvarlara ve Çin’deki benzer tesislere ziyaretler bulunuyor.

ABD’nin nükleer deneme sahalarına ziyaret seçeneğini de değerlendirmeye açık olduğu belirtiliyor. Bu tür temasların amacı, tarafların stratejik kapasitesi hakkında karşılıklı görünürlük sağlamak ve nükleer riskleri azaltabilecek güven artırıcı adımlar için zemin oluşturmak olabilir.

Görüşmeler Henüz Ön Aşamada

Görüşmelerin gayriresmî ve hazırlık niteliğinde olduğu, çoğunlukla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin veto yetkisine sahip beş daimi üyesinin toplantıları çerçevesinde yürütüldüğü bildiriliyor. Henüz imzalanmış bir anlaşma, kararlaştırılmış bir takvim ya da tesislere erişimin kapsamını belirleyen ortak bir metin bulunmuyor.

Reuters, konuya ilişkin ilk haberinde iddiayı hemen bağımsız olarak doğrulayamadığını belirtti. Beyaz Saray ile Çin’in Washington Büyükelçiliğinin çalışma saatleri dışındaki yorum taleplerine yanıt vermediği aktarıldı.

Resmî Gündemle Bağlantı

Japonya’nın kamu yayıncısı NHK, 7 Ekim’de yayımladığı haberinde karşılıklı ziyaret fikrinin Çin tarafından bu yıl önerildiğini ve Enerji Bakanlığı laboratuvarlarıyla Çin’deki eşdeğer tesislerin konuşulduğunu aktardı. NHK’nin haberinde, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in eylül ayındaki görüşmesinde nükleer tesis ziyaretlerinin ele alınmadığı da belirtildi.

Beyaz Saray’ın 25 Eylül tarihli bilgi notu, Trump’ın ABD, Rusya ve Çin arasında üçlü silah kontrolü müzakerelerini savunduğunu doğruluyor. Bununla birlikte, bu resmî metin karşılıklı nükleer tesis ziyaretleri konusunda bir mutabakat ilan etmiyor; bu nedenle ziyaret planı şimdilik kaynaklara dayanan bir görüşme başlığı olarak kalıyor.

Sonraki Temaslar Belirleyici Olacak

Washington ve Pekin arasındaki nükleer cephanelik farkı ve Çin’in kapasitesini artırdığına ilişkin kaygılar, girişimin arka planını oluşturuyor. Ziyaretler gerçekleşirse, tarafların birbirlerinin nükleer altyapısına ilişkin sınırlı ve kontrollü bilgi edinmesi, daha geniş stratejik istikrar görüşmelerine başlangıç sağlayabilir.

Trump ile Şi’nin yıl içinde yeniden görüşmesi bekleniyor; olası adresler arasında kasım ayında Çin’de yapılması beklenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi ve aralık ayında ABD’de düzenlenecek G20 toplantıları bulunuyor. Liderler bir araya gelmeden önce alt düzey temasların sürmesi öngörülse de ziyaretlerin gerçekleşeceğine veya kapsamına ilişkin kesinleşmiş bir karar açıklanmış değil.