Türkiye Dört Ülkeyle Mega Elektrik Bağlantısını Görüşüyor

Elektrik Bağlantısı Projesi için Türkiye, Suudi Arabistan, Ürdün ve Suriye arasındaki görüşmeler sürüyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 12 Ekim’de Riyad’da düzenlenen enerji toplantıları sırasında dört ülkeyi birbirine bağlayacak büyük ölçekli bir elektrik iletim hattı projesini konuştuklarını açıkladı.

Açıklama bir imza veya kesin yatırım kararı anlamına gelmiyor. Projenin maliyeti, kapasitesi, güzergâh takvimi ve uygulama modeli konusunda kamuoyuna açıklanmış bağlayıcı bir ayrıntı bulunmuyor; mevcut aşama bölgesel enerji iş birliği için görüşme yürütülmesi.

Elektrik Bağlantısı Projesi İçin Görüşmeler Sürüyor

Gündeme gelen hat, Suudi Arabistan’dan Ürdün’e, oradan Suriye üzerinden Türkiye’ye uzanabilecek bir bölgesel elektrik bağlantısı fikrini kapsıyor. Bakan Bayraktar, projenin dört ülke arasındaki iletim ağlarını ilişkilendirmeyi ve enerji iş birliğini genişletmeyi amaçlayan büyük bir bağlantı çalışması olarak ele alındığını belirtti.

Görüşmeler, Riyad’da yapılan 25. Dünya Petrol Kongresi Enerji Kongresi kapsamındaki temaslar sırasında gündeme geldi. Bakanın değerlendirmesine göre küresel enerji piyasaları krizler ve belirsizliklerle karşı karşıyayken ülkeler arasındaki bağlantıların artırılması, arz güvenliği ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi bakımından önem taşıyor.

Türkiye’nin bu başlıkta Libya, Irak, Pakistan ve Özbekistan’la da enerji iş birliğini geliştirmek istediği açıklandı. Ancak bu ülkeler için de yeni elektrik hattına ilişkin maliyet, kapasite veya takvim bilgisi paylaşılmadı.

Bu nedenle haberin temel gelişmesi, bir hattın inşasının başladığı değil, dört ülkeyi kapsayan büyük ölçekli bir iletim projesi üzerinde diplomatik ve teknik görüşmeler yürütüldüğünün açıklanması. Sonraki aşamada fizibilite, iletim kapasitesi, finansman, bağlantı noktaları ve ülkelerin yetkili kurumları arasındaki anlaşmaların netleşmesi gerekecek.

Mevcut Enerji Altyapısı İçin Kapasite Vurgusu

Bayraktar, yeni bağlantı fikrini Türkiye’nin son yıllarda kurduğu petrol ve doğal gaz altyapısıyla birlikte değerlendirdi. Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı, TürkAkım, Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Irak-Türkiye petrol boru hattı, enerji kaynaklarının farklı yönlerde taşınmasına imkân veren başlıca altyapı örnekleri olarak sıralandı.

Irak-Türkiye petrol boru hattının günlük 1,5 milyon varil kapasitesi bulunduğu ve bu kapasitenin daha etkin kullanılması gerektiği ifade edildi. Bu sayı yeni elektrik projesinin kapasitesi değil, mevcut petrol hattının taşıma kapasitesi; iki altyapı başlığının birbirine karıştırılmaması gerekiyor.

Türkiye tarafının yaklaşımı, yalnızca yeni hatlar inşa etmeye değil, mevcut hatların kullanımını artırmaya da dayanıyor. Petrol, doğal gaz ve elektrikte karşılıklı bağlantıların çoğalması, farklı kaynakların ve güzergâhların birlikte değerlendirilmesine dönük bölgesel bir enerji stratejisinin parçası olarak sunuluyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın Riyad temaslarına ilişkin açıklamasında da Irak ve Suriye gibi komşularla petrol, doğal gaz ve elektrik alanlarında karşılıklı bağlantı kapasitelerinin artırılmasının hedeflendiği belirtildi. Bakanlık, enerji güvenliğinin çalkantılı dönemlerde en önemli önceliklerden biri haline geldiğini vurguladı.

TANAP Ve LNG Altyapısı Avrupa İçin Değerlendirilecek

Görüşmelerin doğal gaz boyutunda, TANAP’ın kullanılmayan kapasitesinin ilave gazla değerlendirilmesi de gündeme getirildi. Bu yaklaşım, daha fazla doğal gazın Türkiye’ye ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınabilmesi için mevcut boru hattı imkânlarının incelenmesini öngörüyor.

Türkiye’nin sıvılaştırılmış doğal gaz altyapısı da bölgesel arz güvenliği açısından öne çıkarıldı. Gazlaştırma terminalleri ve LNG yatırımları, ülkeye daha fazla LNG getirilmesi ve uygun koşullarda Avrupa pazarlarına iletilmesi için bir imkân olarak değerlendiriliyor.

LNG terminallerinin varlığı tek başına yeni bir ticaret akışının başladığı anlamına gelmiyor. Bunun gerçekleşmesi için tedarik anlaşmaları, fiyat koşulları, terminal kullanımı, boru hattı kapasitesi ve ilgili ülkeler arasında gerekli düzenlemelerin tamamlanması gerekiyor.

Türkiye’nin enerji politikası, farklı kaynakları aynı anda kullanarak tek bir tedarik kanalına bağımlılığı azaltma hedefiyle anlatıldı. Petrol, boru gazı, LNG, yenilenebilir enerji, depolama ve elektrik iletim hatları bu yaklaşımın farklı bileşenlerini oluşturuyor.

Enerji Güvenliği Ve Elektrifikasyon Gündemi

Bakan Bayraktar, küresel piyasalardaki arz baskılarının petrol fiyatlarındaki oynaklık ve dünya ekonomileri üzerindeki etkisine dikkat çekti. Venezuela, Rusya ve İran gibi önemli üretici ülkelerdeki gelişmelerin tedarik ve üretim süreçleri üzerindeki baskıyı artırdığı görüşü paylaşıldı.

Türkiye’de petrol ve petrol ürünleri arzında o gün itibarıyla bir kesinti yaşanmadığı belirtildi. Bu ifade, gelecekteki fiyatların veya arz koşullarının garanti edildiği anlamına gelmiyor; açıklamanın kapsamı, küresel dalgalanmalara rağmen mevcut tedarik akışında sorun yaşanmadığı yönünde.

Bakanlığın Riyad haberinde Türkiye’nin 2053’te karbon salımını sıfırlama hedefi de hatırlatıldı. Elektrikleşmenin, enerji güvenliği ve iklim politikasıyla birlikte ele alınması gerektiği; Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı 2026 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda bu başlığın öne çıkarılacağı ifade edildi.

Artan elektrik talebinin yalnızca geleneksel tüketimden kaynaklanmadığı, veri merkezleri, soğutma ve tuzdan arındırma tesisleri gibi yeni kullanım alanlarının da talebi artırdığı belirtildi. Bu talebi karşılamak ve emisyon azaltım hedefini sürdürmek için yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, doğal gaz altyapısı ve nükleer enerji alanlarında yatırımların gerekli olduğu görüşü aktarıldı.

Projenin Şimdiki Aşaması Ne Anlama Geliyor?

Dört ülkeyi kapsayan elektrik bağlantısı gündemi, bölgesel enerji diplomasisi açısından yeni bir görüşme başlığı oluşturuyor. Fakat ortada henüz açıklanmış bir ihale, imzalanmış yatırım sözleşmesi, kesin hat güzergâhı veya belirlenmiş işletme tarihi bulunmuyor.

Bu nedenle gelişmenin ekonomik ağırlığı, kısa vadede tamamlanmış bir kapasite artışından çok, farklı enerji sistemlerini birbirine bağlama seçeneğinin resmen tartışmaya açılması. Proje ilerlerse teknik fizibilite, ülkelerin iletim şebekelerinin uyumu, güvenlik koşulları, yatırım finansmanı ve elektrik ticaretinin kuralları belirleyici olacak.

Türkiye’nin açıklanan yaklaşımı, mevcut petrol ve doğal gaz hatlarını daha yüksek kullanımla değerlendirme, LNG girişlerini çeşitlendirme ve komşu ülkelerle elektrik bağlantılarını artırma hedeflerini aynı çerçevede topluyor. Dört ülke arasındaki mega bağlantı önerisi bu çerçevede önemli bir başlık olsa da, projenin nihai kapsamı görüşmelerin ilerlemesine bağlı.