UNIFIL Çekilmesi Öncesi Lübnan’da Sorunsuz Geçiş Uyarısı

UNIFIL Çekilmesi öncesinde Lübnan’ın güneyinde görev devrinin nasıl yapılacağı ve insani yardımın nasıl sürdürüleceği yeniden gündeme geldi. Birleşmiş Milletler Lübnan’daki barış gücü UNIFIL’in başındaki İtalyan Tümgeneral Diodato Abagnara, diğer BM kuruluşlarıyla Lübnan askerlerinin mevcut görevleri üstlenebilmesi için geçişin sorunsuz yürütülmesinin kritik olduğunu söyledi. Abagnara, açıklamayı 19 Eylül’de güney Lübnan’da UNIFIL’in kullandığı bir mevzide yaptı.

Yaklaşık 50 yıldır güney Lübnan’daki çatışmaları izleyen UNIFIL, bölgede yalnızca gözlem faaliyeti yürütmüyor. Reuters’ın aktardığına göre güç, mart ayında İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında yeni savaşın başlamasından bu yana, İsrail askerleri tarafından çevrelendiği belirtilen ve çoğunluğu Hristiyanlardan oluşan bazı güney Lübnan kasabalarına giden insani yardım konvoylarına güvenlik eskortu sağlıyor. Güney Lübnan’ın diğer kesimlerinde ise İsrail saldırıları ve tahliye emirleri nedeniyle çok sayıda kişi yerinden edildi.

UNIFIL Çekilmesi İçin Görev Devri Hazırlığı

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin kararı uyarınca UNIFIL’in çekilme süreci 2026’nın sonunda başlayacak. Konseyin 2025’te aldığı 2790 sayılı karar, misyonun görev süresini 31 Aralık 2026’ya kadar son kez uzatırken bu tarihten itibaren düzenli ve güvenli bir küçülme ile personel çekilmesinin bir yıl içinde tamamlanmasını öngörüyor. Bu takvim, yardım sevkiyatlarının devam edip edemeyeceği ve UNIFIL mevzilerinin Lübnan ordusuna nasıl devredileceği konusunda kaygılara yol açtı.

Abagnara, güneyde görev yapan başka Birleşmiş Milletler kuruluşlarının bulunduğunu ve geçişin bu kuruluşlara ya da kurulabilecek yeni bir misyona düzenli biçimde yapılması gerektiğini belirtti. Ona göre UNIFIL, çekilme tarihi yaklaşırken sahadaki görevlerin bir bölümünü kimin, hangi yetkiyle ve hangi güvenlik koşulları altında üstleneceğini netleştirmeye çalışıyor. Bu süreçte amaç, mevcut insani yardım çalışmalarının ve sahadaki bilgi akışının kesintiye uğramaması.

Yardım Koridorları Ve Bilgi Paylaşımı

UNIFIL’in BM ülke ekibiyle birlikte çalışarak İsrail’in kontrolündeki bölgelerde insani yardımın sürdürülmesine yönelik hazırlık yaptığı bildirildi. Güç ayrıca Lübnan ordusuyla hassas bölgeler, bu alanların yönetimi ve sahadaki koşullar hakkında bilgi paylaşımı yapıyor. Böylece askeri görevlerin devri ile sivillere ulaşan yardım hatlarının aynı anda planlanması hedefleniyor.

Ancak mevzilerin tamamının Lübnan ordusuna bırakılması kolay görünmüyor. Abagnara, UNIFIL noktalarının yarısından fazlasının İsrail askerlerinin kontrolündeki alanlarda bulunduğunu ve bu durumun bazı mevzilerin devrini çok zorlaştırabileceğini söyledi. Bu değerlendirme, çekilmenin yalnızca takvimdeki bir personel hareketi olmadığını; sahadaki kontrol, güvenlik ve erişim koşullarının da belirleyici olacağını gösteriyor.

Mansuri’de Yıkımlar Ve Güvenlik Boşluğu Kaygısı

UNIFIL’in çekilmesinin güney Lübnan’daki uluslararası gözlem kapasitesini azaltabileceği endişesi de dile getiriliyor. Abagnara, UNIFIL’in “gözleri ve kulakları” olarak tanımlanan varlığının sona ermesinin diplomatik ve insani sonuçlar doğurabileceği görüşünü aktardı. Lübnan’ın güneyindeki gelişmelerin düzenli biçimde izlenmesi, ateşkesin uygulanması ve sivillerin durumunun raporlanması bu tartışmanın merkezinde yer alıyor.

Abagnara, UNIFIL’in Mansuri kasabasına bakan bir noktada yaptığı değerlendirmede, İsrail askerlerinin haziran ayında sakinlere bölgeyi terk etme emri vermesinin ardından yıkımlar gerçekleştirdiğini söyledi. Reuters muhabirleri, kasabada ağaçların ve çok katlı evlerin iş makineleriyle yıkıldığını gördü. Abagnara bu yıkımları Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının “başka bir ihlali” olarak nitelendirirken İsrail ordusu, güney Lübnan’da Hizbullah’a ait altyapıyı imha ettiğini savunuyor.

Bu tablo, barış gücü çekilirken sahadaki güvenlik sorumluluğunun kimde olacağı sorusunu büyütüyor. Lübnan ordusunun Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve ülkenin güneyinde devlet denetiminin kurulmasına yönelik ABD destekli planın ilerlemediği, bu nedenle UNIFIL’in ardından oluşabilecek boşluğu gidermek için diplomatik temasların yoğunlaştığı bildirildi. Lübnan yönetimi UNIFIL görevinin uzatılmasını isterken bazı ülkeler yeni bir çok uluslu misyon seçeneğini görüştü, ancak böyle bir yapının yetkisinin ne olacağı henüz açıklığa kavuşmadı.

Lübnan’ın Uzatma Talebi

Abagnara, yeni bir Güvenlik Konseyi kararı alınmadığı takdirde UNIFIL’in yıl sonunda faaliyetlerini durdurmak zorunda kalacağını söyledi. Tümgeneral, güney Lübnan’daki Birleşmiş Milletler varlığının bugün geçmişe kıyasla daha da gerekli olduğunu savundu; ancak bu ifade, görev süresinin kendiliğinden uzadığı anlamına gelmiyor. Uzatma kararı için Güvenlik Konseyi’nin yeni bir düzenleme yapması gerekiyor.

Önümüzdeki dönemde üç başlık belirleyici olacak: insani yardım konvoylarının güvenli geçişi, UNIFIL mevzilerinin Lübnan ordusuna veya başka bir uluslararası yapıya devri ve İsrail askerlerinin bulunduğu alanlardaki erişim koşulları. BM kuruluşları ile Lübnan ordusunun bu konularda nasıl bir çalışma takvimi oluşturacağı, 31 Aralık’tan sonra başlayacak çekilmenin sahadaki etkisini belirleyecek.