ABD, Somali Barış Gücü Desteğini Sonlandırma Planını Bir Yıl Erteledi

ABD, Birleşmiş Milletler’in Somali’deki Afrika Birliği barış gücüne sağladığı lojistik desteği sona erdirme takvimine bir yıllık geçiş dönemi eklemeyi kabul etti. Reuters’ın gördüğü diplomatik nota göre Washington, BM Somali Destek Ofisi’nin (UNSOS) faaliyetlerini 12 ay içinde aşamalı biçimde azaltıp ardından tasfiye etmeye hazır olduğunu bildirdi. Yeni takvimin Ocak 2027’de başlayacağını söyleyen diplomatik ve Somali hükümetinden kaynaklar, böylece desteğin Aralık 2026 sonunda bir anda kesilmesi ihtimalinin ertelendiğini aktardı.

Karar, Afrika Birliği Somali Destek ve İstikrar Misyonu’nun (AUSSOM) yakın vadede lojistik desteğini sürdürebilmesi için zaman kazandırıyor; ancak misyonun geleceğine ilişkin finansman sorununu ortadan kaldırmıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Washington’ın Somali’deki BM ofisini artık finanse etmeyeceğini ve desteklemeyeceğini söyledi. Sözcü, olası küçülme süreci ile takvimin Aralık ayında Güvenlik Konseyi görüşmelerinde ele alınmasını beklediklerini de belirtti.

Somali: BM desteği misyonun temel ihtiyaçlarını karşılıyor

UNSOS, AUSSOM birliklerine gıda, su, yakıt, sağlık hizmetleri ve asker taşımacılığı gibi operasyonların sürmesi için gerekli hizmetleri sağlıyor. BM Genel Sekreteri’nin Güvenlik Konseyi’ne sunduğu rapor, Aralık 2025-Mayıs 2026 döneminde ofisin 49 noktada konuşlu 11 bin 911 AUSSOM personeline lojistik destek verdiğini kaydediyor. Raporda aylık ortalama 1 milyon 12 bin litre yakıt, 731 bin kilogram erzak ve yaklaşık 14 bin 868 metreküp su teslimatının yanı sıra havacılık, ulaştırma, sağlık, iletişim ve mühendislik hizmetleri de sıralanıyor.

Bu destek, yalnızca düzenli ikmalden ibaret değil. BM raporuna göre UNSOS Mart 2026’da Aşağı Şabel’deki operasyonlar için ek yakıt sağladı; aynı raporlama döneminde 57 yaralı ve hasta tahliyesine katkı verdi. Ofis ayrıca Hudur’da taktik operasyon üssünün inşasına malzeme ve mühendislik desteği sundu. Bu tür hizmetlerin kesilmesi veya daralması, birliklerin hareket kabiliyetini ve sahadaki operasyonların devamlılığını etkileyebilecek başlıca riskler arasında görülüyor.

Bir yıllık süre çözüm değil, geçiş penceresi

Reuters’ın haberinde yer alan nota, önceki ABD tutumundan daha uzun bir geçiş süresine işaret etse de nihai kararın Güvenlik Konseyi sürecinde şekillenmesi bekleniyor. Washington Temmuz ayında, mevcut UNSOS yetkisinin yıl sonunda sona ermesinin ardından ofise desteği durduracağını bildirmişti. Yeni öneri, çekilmenin hemen gerçekleşmesi yerine 12 aylık aşamalı bir kapanış ve sonrasında tasfiyeyi öngörüyor; Somali hükümeti ve diplomatik kaynaklar bu geri sayımın Ocak ayında başlayacağını söylüyor.

Reuters, UNSOS’un toplam bütçesinin yaklaşık 500 milyon dolar olduğunu ve AUSSOM’un BM desteğine temel lojistik alanlarda yoğun biçimde dayandığını aktardı. International Crisis Group da Eylül değerlendirmesinde, ABD’nin önceki sert tutumunu yumuşatarak 12 aylık süreyi değerlendirmeye açık hale geldiğini bildirdi. Kuruluş, bu sürenin daha düzenli bir geçiş için fırsat oluşturduğunu, fakat BM ofisinin yerini alabilecek açık ve hazır bir lojistik seçeneğin bulunmadığını vurguladı.

BM raporunda AUSSOM’un kritik önemde olduğu, Somali güvenlik güçlerinin sorumlulukları devralma sürecinin 2029’a kadar tamamlanmasının öngörüldüğü belirtiliyor. Rapora göre ülkedeki güvenlik geçişinin son aşaması, son yıllarda elde edilen kazanımların tersine dönmesini önlemek için operasyonların kesintisiz sürdürülmesini gerektiriyor. Güvenlik Konseyi hakkında bağımsız analizler yayımlayan Security Council Report da finansman açığı ve lojistik kapasitedeki azalmaların havacılık, mühendislik ve hareket kabiliyetini etkileyebileceğine dikkat çekmişti.

Reuters’a konuşan uzmanlar, desteğin zayıflamasının Somali hükümeti üzerindeki baskıyı artırabileceği ve siyasi istikrarsızlığı derinleştirebileceği uyarısında bulundu. Mogadişu’daki City University’den Afyare Elmi, AUSSOM’u devletin temel dayanaklarından biri olarak niteleyerek misyonun yokluğunda devletin parçalanma riskinin bulunduğunu söyledi. Bölgesel güvenlik analisti Samira Gaid ise BM lojistik ofisinin kapanmasının Afrika Birliği misyonunun sonunu getirebileceğini, Birliğin alternatif düzenlemeler bulması ya da kuvvetlerini azaltıp çekilmesi gerekeceğini belirtti.

ABD’nin yeni takvimi, Somali ve ortaklarına başka destekçiler bulmak ve çekilme planını düzenlemek için ek süre sağlıyor. Ancak AUSSOM’un bütçe açığı ve UNSOS’a bağımlılığı devam ediyor. Reuters’ın aktardığına göre Washington, geçen yıl BM kaynaklarının misyonun yıllık 190 milyon dolarlık bütçesinin dörtte üçünü karşılamasını sağlayacak finansman planını engellemişti. Bu nedenle 12 aylık dönem, kalıcı bir finansman çözümünden çok, sahadaki desteğin nasıl sürdürüleceği konusunda karar verilmesi gereken geçici bir pencere niteliği taşıyor.