Malezya’da Najib Razak’a Ev Hapsi İçin Şartlı Af

Najib Razak: Karar ne anlama geliyor?

Malezya Kralı Sultan İbrahim, eski Başbakan Najib Razak’ın cezasının kalan bölümünü ev hapsinde geçirmesine imkân tanıyan şartlı af kararı verdi. 18 Eylül’de duyurulan düzenlemeye göre Najib, 23 Ağustos 2028’e kadar ev hapsinde tutulabilecek; bunun için kendisine hükmedilen 50 milyon Malezya ringgiti tutarındaki para cezasını ödemesi gerekiyor. Kararı, Başbakanlığa bağlı Hukuk İşleri Birimi açıkladı.

Karar, Kuala Lumpur, Labuan ve Putrajaya için görev yapan Federal Bölgeler Af Kurulu’nun 64’üncü toplantısında kesinleştirildi. Kurul o sabah toplandı. Toplantı, kurulun Najib’in son af başvurusunu ertelemesinden bir hafta sonra, beklenmedik biçimde düzenlendi. Böylece ülkede kraliyet affı kapsamında ev hapsi uygulamasının önü açılmış oldu.

Hukuk İşleri Birimi, af koşullarına ilişkin yasal şartlara eksiksiz uyulması gerektiğini bildirdi. Bu koşullardan birinin ihlali halinde şartlı affın otomatik olarak kaldırılacağı ve Najib’in cezasının kalanını çekmek üzere derhal cezaevine gönderileceği belirtildi. Buna karşılık, ev hapsinin günlük uygulamasına ilişkin bütün ayrıntılar kamuoyuna açıklanmadı.

Önceki ceza ve 1MDB dosyası

Najib, 2020’de SRC International davasında görevi kötüye kullanma, güveni kötüye kullanma ve kara para aklama suçlarından mahkûm edilmişti. Dava, eski başbakanın hesabına aktarılan 42 milyon ringgitle bağlantılıydı. Başlangıçta 12 yıl hapis ve 210 milyon ringgit para cezası alan Najib, nihai başvurusunun Federal Mahkeme tarafından reddedilmesinin ardından Ağustos 2022’de cezasını çekmeye başladı.

Federal Bölgeler Af Kurulu 2024’te hapis cezasını altı yıla indirdi; para cezasını da 50 milyon ringgite düşürdü. Yeni karar bu dosyadaki cezanın kalan kısmının nerede çekileceğini değiştiriyor. Ancak açıklanan bilgiler, ev hapsinin Najib hakkında verilmiş diğer mahkûmiyetleri de kapsadığını göstermiyor. İçişleri Bakanlığı, ayrı bir davadan kaynaklanan cezanın karardan nasıl etkileneceğine ilişkin ayrıntı yayımlamadı.

Najib, 1Malaysia Development Berhad (1MDB) adlı devlet yatırım fonuyla ilgili daha geniş yolsuzluk skandalının merkezindeki isimlerden biri. Fon, Najib’in 2009’da başbakanlık görevine başlamasından kısa süre sonra kuruldu. ABD’li soruşturmacılara dayanan haberlerde fondan 4,5 milyar dolara kadar para çalındığı bildirildi. Najib ise 1MDB ile bağlantılı suçlamalarda yanlış yaptığını reddetti ve kendisinin karmaşık bir düzenekte günah keçisi yapıldığını savundu.

Eski başbakanın bu af kararından ayrı bir 1MDB davası daha bulunuyor. Aralık 2025’te sonuçlanan davada, hesabına aktarılan 700 milyon doların üzerindeki tutarla bağlantılı görevi kötüye kullanma ve kara para aklama suçlarından mahkûm edildi. Bu dosyada 15 yıl hapis ve 11,4 milyar ringgit para cezası verildi.

Söz konusu hapis cezasının mevcut cezası bittikten sonra başlaması öngörülüyor; Najib karara itiraz etti. Yetkililer, yeni ev hapsi kararının bu ayrı cezaya uygulanıp uygulanmayacağını açıklamadı.

Siyasi ve hukuki yankılar

Başbakan Enver İbrahim, halktan kralın kararını kabul etmesini istedi. Anayasanın krala geniş yetkiler verdiğini belirten Enver, bu kararın hükümetin yolsuzlukla mücadele taahhüdünü değiştirmediğini söyledi. Enver, hukukun üstünlüğü ilkesinin yürürlükte kaldığını ve ülkenin zimmete para geçirme ya da yolsuzluk uygulamalarına boyun eğmeyeceğini vurguladı.

Öte yandan eski ekonomi bakanı Rafizi Ramli, hükümetin ev hapsinin bütün koşullarını açıklaması gerektiğini savundu. Najib’in ev hapsinin nasıl denetleneceği ve sınırlarının ne olacağı konusundaki belirsizlik, kamuoyundaki tepkiyi artırabilir. İçişleri Bakanlığı, uygulamanın ayrıntılarını henüz açıklamadı. Resmi açıklamada, koşulların ihlalinde affın kalkacağı ve Najib’in yeniden cezaevine gönderileceği belirtildi.

Najib, 2009-2018 döneminde başbakanlık yaptı ve halen Birleşik Malay Ulusal Örgütü (UMNO) içinde etkili bir figür. Parti, Enver’in çok partili hükümetinde yer alıyor. Af kararı, Enver’in ittifakındaki görüş ayrılıklarını derinleştirebilir. Enver’in Pakatan Harapan ittifakı daha önce Najib’e yönelik müsamahaya karşı çıkmıştı; buna karşın UMNO lideri Ahmad Zahid Hamidi kararı memnuniyetle karşıladı.

Zahid, Najib’in ev hapsine eşlik eden 50 milyon ringgitlik cezayı ödemesine yardımcı olmak için parti üyeleri ve destekçileri arasında bağış fonu başlatılacağını duyurdu. Kararın siyasete etkisi, hükümet ortakları arasındaki gerilimin seyri ve olası bir erken seçim tartışmasıyla birlikte izlenecek. Malezya’da bir sonraki genel seçimin 2028 başına kadar beklenmiyor; Enver ise ittifak içi çatlakların büyümesi halinde erken seçeneği değerlendirebileceğini söyledi. Ev hapsine ne zaman geçileceği ise ilk duyuruda netleşmedi; Najib’in cezaevinden hangi gün çıkacağı henüz belli değildi.

Kararın siyasi hassasiyeti, Najib’in eski iktidar partisindeki etkisinin sürmesiyle de bağlantılı. 1MDB skandalı, Malezya’da iktidardaki partinin 2018 seçimlerinde tarihi yenilgi yaşamasına katkıda bulunan gelişmeler arasındaydı. Ülkenin en tanınmış yolsuzluk mahkûmu hakkındaki kararın hukuk devleti ve farklı mahkûmlara eşit muamele konularında yeni tartışmalar başlatması bekleniyor.

Af, mahkûmiyetlerin iptali anlamına gelmiyor; duyurulan düzenleme, belirli para cezası ve yasal koşullar yerine getirildiğinde cezanın kalan bölümünün evde çekilmesini öngörüyor. Kalan cezanın süresi ve diğer davanın infaz takvimi hakkındaki belirsizlikler de kararın kapsamını kamuoyu açısından önemli kılıyor.