Nepal’de Betrawati Selzedeleri Hayatlarının İzlerini Arıyor

Betrawati Selzedeleri, 26 Ağustos’ta Nepal’in kuzeyinde meydana gelen yıkıcı selin ardından evlerinin, işyerlerinin ve yakınlarının izini sürüyor. Nuwakot bölgesindeki Betrawati kasabasına dönenler, bir zamanlar evlerin bulunduğu yerlerde sertleşmiş gri çamurla karşılaşıyor. Bazı aileler enkazdan birkaç eşya çıkarabilse de birçok kişi için geri dönülecek bir ev kalmadı.

Betrawati Selzedeleri Kayıplarını Arıyor

Reuters’ın 18 Eylül tarihli saha haberine göre, Maldivler’de çalışan 23 yaşındaki Anusa Thapa Magar sel haberini alınca büyükannesini bulma umuduyla ülkesine döndü. Ailesinin Betrawati’deki iki katlı evine gittiğinde yapının ve kasabanın büyük bölümünün ortadan kalktığını gördü. Büyükannesinin sel sırasında yatağında olduğu biliniyordu; Magar, evin çamur altında kalması halinde onun da orada olabileceğinden endişe ediyor.

Hayatta kalanlar, kasabanın üzerindeki yamaçta kurulan çadır kümelerinde barınıyor. Her gün yaklaşık 500 metrelik yolu yürüyerek eski yerleşime inen insanlar, evlerini, dükkânlarını ve kayıp yakınlarını bulabilmek için çamur tabakasını tarıyor. Bu arayış, selin üzerinden haftalar geçmesine rağmen ailelerin belirsizlikle yaşadığını gösteriyor.

Reuters’ın aktardığı 18 Eylül verisine göre Nepal tarafında 5 bin 130 kişi hâlâ kayıp, can kaybı ise en az 1.386. Yetkililer arama çalışmalarını sürdürüyor ancak haberde, günlerdir canlı bir kişiye ulaşılamadığı belirtiliyor. Bu rakamlar sınırın iki tarafını kapsayan ilk açıklamalardan daha yüksek bir bilanço ortaya koyuyor.

Betrawati’ye ulaşmak artık Bidur yönündeki yolun çamurla kaplanması nedeniyle kolay değil. Ziyaretçiler dik bir yamaçtan çıkıyor, dar bir sırtı geçiyor ve eskiden hareketli olan yerleşimin bulunduğu alana iniyor. Yol boyunca çocuk ayakkabıları, okul kravatları ve çantaları görülürken, yarı gömülü bir okul binası selin günlük yaşamı nasıl kestiğini ortaya koyuyor.

Selin Gelişi ve Geride Bıraktığı Yıkım

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’na göre felaket, 26 Ağustos 2026 sabahı Çin sınırına yakın Langtang Milli Parkı çevresinde meydana gelen ve buzul içeren hızlı bir yamaç kopmasıyla bağlantılı olabilir. Kurum, ilk aşamada bunun kesin olarak bir buzul çökmesi mi yoksa buzul parçasını da içeren bir heyelan mı olduğunun belirlenemediğini vurguluyor. Reuters ise olayın dağlardan aşağı inen büyük bir buzul çöküşüyle tetiklendiğini aktarıyor.

USGS’nin ön değerlendirmesine göre su, buz ve kaya karışımı akış yaklaşık 100 kilometre ilerleyerek Lende Khola ve Trishuli Khola nehirleri boyunca yerleşimlere ulaştı. Rasuwagadhi sınır kapısı ile Nepal ve Çin’i bağlayan önemli karayolu da etkilenen noktalar arasında yer aldı. Kurum, ilk yamaç kopmasının yaklaşık 5,2 büyüklüğünde bir deprem enerjisine, üç saat sonra kaydedilen ikinci sismik olayın ise yaklaşık 4,2 büyüklüğünde bir enerjiye denk geldiğini bildiriyor.

Erken dönem insani durum raporları, akışın Bhote Koshi Nehri boyunca yaklaşık saat 09.00’da ilerlediğini ve Rasuwa, Nuwakot ile Dhading’de geniş çaplı hasar oluşturduğunu kaydetti. Betrawati ile Trishuli Bazaar’da evler, köprüler ve yollar sular altında kaldı ya da ağır hasar gördü. Raporlarda 12 enerji santralinin zarar gördüğü ve bazı bölgelere ulaşımın yüksek su seviyesi ile yıkılan yollar nedeniyle kısıtlandığı aktarılıyor.

Sel suları dar vadide ilerlerken bir tepenin tabanına çarpıp geri dönerek karşı yamaçtaki yapıların ve eşyaların üzerinden geçti. Betrawati sakinleri, yaklaşan tehlikeye dair telefon uyarılarının ancak taşkından birkaç dakika önce yayılabildiğini söylüyor. Birçok kişi önceki selleri düşündüğü için suyun hızını ve taşıdığı kaya ile çamurun gücünü zamanında kavrayamadı.

Bağımsız saha haberlerinde Nuwakot’taki Devighat’ta evlerin, bahçelerin ve bir hidroelektrik tesisinin sularla sürüklendiği bölge sakinlerinin ifadeleriyle aktarılmıştı. Nepal Başbakanlık Ofisi’ne dayandırılan aynı haberlerde, 19 araç köprüsü ile 43 kilometrelik karayolunun selden zarar gördüğü belirtilmişti. Bu altyapı kaybı, arama ekiplerinin yanı sıra gıda, sağlık ve barınma yardımının da etkilenen vadilere ulaştırılmasını zorlaştırdı.

Evlerin Yanında Geçim Kaynakları Da Kayboldu

Betrawati’deki yıkım, yalnızca konutları değil, ailelerin yıllar içinde kurduğu ekonomik düzeni de ortadan kaldırdı. Kalpana Thapa Magar, bir arkadaşının telefonda kendisine kaçmasını söylediğini, arkasına döndüğünde hem yapıların hem de birlikte kaçan insanların görünmez olduğunu anlattı. Onun gibi birçok kişi, selden sonra üzerinde taşıdığı giysiler dışında hiçbir şeyinin kalmadığını belirtiyor.

Devighat’ta bazı evlerin yalnızca dış kabukları ayakta kaldı. Sakinler çamurdan çıkarabildikleri eşyaları toplarken, 42 yaşındaki Madhav Ghimire selin sürüklediği altı odalı evinin yerini artık seçemiyor. Ghimire’nin yanında taşıdığı ev anahtarları, kaybolan yapının somut olarak kalan birkaç işaretinden biri haline geldi.

Önceki yıllarda büyüyen kasabada aileler daha büyük evler inşa ediyor, odalarını kiraya veriyor ve çocuklarının eğitimi için yatırım yapıyordu. Üç katlı bir pansiyona ait eski bir fotoğrafı ve evinden kalan tek kırık kiremit parçasını taşıyan Shanti Dangol, selden önce gelişen ekonomik hayatın geriye neredeyse hiçbir şey bırakmadığını söylüyor. Bu kayıp, aynı zamanda küçük işletmelerin, tarım alanlarının ve bölgedeki ziyaretçi ekonomisinin yeniden kurulması gerektiği anlamına geliyor.

Öğretmen Sita Thapa Magar’ın anlattığı aile hikâyesi, selin toparlanmayı neden zorlaştırdığını gösteriyor. 2015 depreminden sonra bazı eşyalar kurtarılabilmiş ve aileler kendi topraklarında yeniden başlayabilmişti; bu kez iki evin yanı sıra tarım arazileri de moloz altında kaldı. Bazı işletme sahipleri ise selden önce aldıkları kredileri nasıl ödeyeceklerini ve yeni bir başlangıç için hangi kaynaklara sahip olacaklarını bilmiyor.

Çocuklar ve Aileler İçin Acil İhtiyaçlar

Birleşmiş Milletler’in 15 Eylül’de aktardığı UNICEF verilerine göre 26 Ağustos’taki seller Nepal’de 84 binden fazla kişiyi etkiledi; bunların yaklaşık 32 bini çocuktu. Rasuwa, Nuwakot ve Dhading’de yollar, okullar, elektrik şebekeleri ve su sistemleri zarar gördü. UNICEF, yaklaşık 17 bin çocuğun acil ruh sağlığı ve psikososyal desteğe ihtiyaç duyduğunu bildirdi.

Afetin çocuklar üzerindeki etkisi, yıkılan binaların ötesine geçiyor. UNICEF’e göre 541 çocuk ailesinden veya bakım verenlerinden ayrılmış durumda; ekipler bu çocukları belirlemek, kayıt altına almak ve aileleriyle yeniden birleştirmek için çalışıyor. Kurumun desteklediği geçici öğrenme alanları, okulları hasar gören çocukların eğitimden tamamen kopmamasını amaçlıyor.

Selin ardından su ve sanitasyon altyapısının zarar görmesi, hastalık riskini artırıyor. Evlerini kaybeden ya da geçici merkezlerde ve başka ailelerin yanında kalanlar için temiz içme suyu, sağlık hizmeti, beslenme desteği ve güvenli barınma birlikte gerekiyor. Çocukların korku, kayıp ve yerinden edilme deneyimleri de yalnızca maddi yardım değil, uzun süreli psikolojik destek ihtiyacını gündemde tutuyor.

Betrawati Selzedeleri için toparlanma, önce kayıp yakınlarının akıbetini öğrenmek ve enkaz altında kalan eşyaları bulmakla başlıyor. Ardından yolların, su şebekelerinin, okulların ve geçim kaynaklarının yeniden kurulması gerekecek. Resmî kurumların erken değerlendirmeleri ile sahadaki yardım çalışmaları, selin hem fiziksel yıkımını hem de aileler üzerindeki uzun vadeli yükünü ortaya koyuyor.