Çin, İran-ABD Görüşmeleri İçin İtidal Çağrısı Yaptı

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, 16 Eylül’de Pekin’de İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede Tahran ve Washington’a itidal çağrısında bulundu. Wang, tarafların haziranda imzaladığı geçici barış mutabakatına dönmesini ve müzakereleri yeniden başlatmasını istedi. Görüşme, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında gelecek hafta yapılması beklenen zirveden önce gerçekleşti.

ABD: Pekin’den müzakere ve Hürmüz mesajı

Çin Dışişleri Bakanlığının görüşme notuna göre Wang, taraflardan rasyonel davranmalarını, gerilimi tırmandırmamalarını ve üzerinde uzlaşılan zeminde esaslı istişarelere geçmelerini istedi. Bakan, müzakere mekanizmasının yeniden kurulmasını savundu. Ayrıca tüm taraflara Hürmüz Boğazı’nı en kısa sürede yeniden açma çağrısı yaparak uluslararası enerji taşımacılığının ve tedarik zincirlerinin istikrarına dikkat çekti.

Wang, çatışmanın Yemen ile Kızıldeniz’e yayılmasını istemediklerini belirtti. Orta Doğu’daki mevcut güvenlik düzeninin yetersiz olduğunu söyleyen Çinli bakan, bunun reform ve güçlendirmeye ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Pekin’in İran politikasının tutarlı olduğunu kaydederek bölgede barış ve istikrar için katkı sunmaya hazır olduklarını söyledi.

Arakçi diplomatik çözüm mesajı verdi

Arakçi, İran’ın egemenliğini ve güvenliğini savunmaya hazır olduğunu, ancak diplomatik çözümleri de memnuniyetle karşıladığını aktardı. İranlı bakan, çatışmanın sürmesini istemediklerini ve diplomatik çözüm kanalına dönmeyi umduklarını belirtti. Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı açmak için Umman’la bir plan üzerinde anlaştığını söyleyen Arakçi, ABD’nin verdiği taahhütleri yerine getirmesi gerektiğini savundu.

Reuters’ın aktardığına göre Çin, İran petrolünün başlıca alıcısı konumunda ve boğazda güvenli seyrüseferin yeniden başlamasını uzun süredir savunuyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de Trump ile Şi’nin İran ve Çin’in Tahran’la mali bağlarını görüşeceğini açıklamıştı. Böylece Pekin’deki temas, bölgesel gerilimin yanı sıra yaklaşan ABD-Çin zirvesinin gündemiyle de kesişti.

Zirve öncesinde diplomatik temas

Arakçi’nin ziyareti bir günle sınırlıydı. Çin’in resmî açıklaması, görüşmede tarafların bölgesel gelişmeleri ve karşılıklı önem taşıyan uluslararası başlıkları da ele aldığını bildirdi. Wang, İran’la diyaloğu ve işbirliğini güçlendirme isteğini yineledi; Çin’in bölgede adil ve kalıcı güvenlik düzeni kurulmasına katkı sunacağını söyledi. Bu çerçevede Pekin’in açıklaması, ateşkes çağrısının yanında İran’la ikili ilişkilerin sürdürülmesi mesajını da içerdi.

Çin’in arabuluculuk vurgusu, Tahran’la yakın bağları ve Washington’la yapılacak görüşmelerin önemi arasında şekilleniyor. ABD, Çin’in İran’la finansal bağlarını Batı finans sistemlerinin dışında tutmaya çalışıyor. Wang ise açıklamalarında çatışmanın sorumluluğunu herhangi bir ülkeye yüklemedi.

Bunun yerine gerilimin düşürülmesini ve sorunların diyalogla çözülmesini istedi. Pekin, böylece Hürmüz’deki seyrüsefer güvenliğini bölgesel istikrarla birlikte ele aldı.