BM Fon Krizi 8,3 Milyon Kişiyi Yardımsız Bırakabilir

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), derinleşen fon krizi nedeniyle bu yıl yaklaşık 8,3 milyon mülteci, zorla yerinden edilmiş kişi ve vatansız insanın temel yardımlara erişimini kaybedebileceği uyarısında bulundu. Kurum, bütçe kesintilerinin bazı ülkelerde mülteci koruma sistemlerini işleyemez hale getirebileceğini bildirdi.

Fon Krizi Koruma Hizmetlerini Zorluyor

UNHCR, 2026 için ihtiyaç duyduğu 8,5 milyar doların temmuz sonuna kadar yalnızca yüzde 32’sini alabildi. Kurumun kullanılabilir finansmanı 2024’teki 5,2 milyar dolardan 2025’te 3,9 milyar dolara geriledi ve kuruluş yaklaşık 5,789 milyar dolarlık bir açıkla karşı karşıya kaldı.

UNHCR’nin yetki alanındaki nüfusun yıl sonunda 131,2 milyona ulaşması bekleniyor; bu sayı geçen yıl sonundaki 129,4 milyonun üzerinde. Kurumun yayımladığı rapor, koruma hizmetlerinin kademeli olarak küçültülebilecek bir alan olmadığını vurguluyor ve belirli bir eşik aşıldığında sistemin küçülmek yerine çökeceği uyarısını yapıyor.

Raporda mülteci kayıtları, çocuk koruma çalışmaları ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet mağdurlarına sunulan hizmetlerin risk altında olduğu belirtildi. Fonlar azaldıkça kayıt işlemlerinin durması, güvenli alanların kapanması ve çocuk hizmetlerinin ortadan kalkması, insanların kaçtığı şiddet, sömürü ve istismar risklerini yeniden görünür hale getirebilir.

Çad ve Sudan’da Kayıt Sorunu

Çad’da 319 bin mülteci kayıt gecikmeleri nedeniyle belge ve hizmetlere erişimde sorun yaşıyor. Ayrıca 200 bin kadın ve kız çocuğunun güvenli alanlar ile şiddeti önleme programlarından mahrum kalma riski bulunurken yaklaşık 233 bin çocuk çocuk koruma hizmetlerini kaybedebilir.

Sudan’da 2026’nın ilk beş ayında kayıt faaliyetleri askıya alındığı için yıl ortasında yaklaşık 140 bin mülteci ve sığınmacı kayıtsız kaldı. Birleşmiş Milletler, dördüncü yılına giren iç savaşın ülkeyi dünyanın en ağır yerinden edilme krizlerinden biri haline getirdiğini değerlendiriyor.

Afganistan’da Dönüş Yardımları Azaldı

Afganistan’da ülkeye dönenlere verilen nakit yardım 375 dolardan 170 dolara indirildi. İran ve Pakistan’dan zorunlu ya da gönüllü dönüşlerle ülkeye 2026’da şimdiden bir milyondan fazla kişi geldi; yeniden yerleşme hibelerinden bu yıl yalnızca 175 hane yararlanabildi, 2024’te bu sayı 5 bin 300’dü.

Etiyopya’da toplumsal cinsiyete dayalı şiddet mağdurları için kullanılan güvenli evlerin kapasitesi bir yılda yarıdan fazla azaldı. Bazı bölgelerde çocuk koruma hizmetlerinin kapsamı yüzde 85’e kadar geriledi; Sudan’da ise cinsel şiddet mağdurları ve ciddi risk altındaki çocuklar kritik hizmetleri kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya.

Esnek Finansman Çağrısı

UNHCR, 2025’te personel sayısını üçte bir oranında azalttı, 140 noktadaki ofisini kapattı ve 15 ülkedeki faaliyetini 2024’e kıyasla sonlandırdı. Buna karşın bağışların belirli proje ve faaliyetlere koşullu bölümü 2022’de yüzde 19 iken 2026’da yüzde 51’e çıktı; bu durum acil ihtiyaçlara göre kaynak aktarımını zorlaştırıyor.

Kurum, kesintilerin yalnızca yardım miktarını değil, kayıt, güvenli barınma, çocuk koruma ve cinsel şiddet mağdurlarına destek gibi temel işlevleri de tehdit ettiğini açıkladı. UNHCR, bağışçılardan acil katkı ve esnek finansman istiyor; böylece ekipler ile kaynaklar değişen krizlere göre yönlendirilebilecek ve en kırılgan gruplara ulaşan hizmetler sürdürülebilecek.