Trump’ın BM Konuşması: İran Tehdidi, Diplomasi ve Süper Zekâ

ABD Başkanı Donald Trump, 22 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 81. oturumunda yaptığı BM Konuşması ile İran, Ukrayna, Venezuela ve yapay zekâ başlıklarını aynı dış politika çerçevesinde ele aldı. Yaklaşık 37 dakika süren konuşmada Trump, ABD’nin İsrail’le yürüttüğü İran harekâtını savundu ve Washington’ın askeri gücünü diplomasiyle birlikte kullanacağını söyledi.

İran İçin Anlaşma ya da Yok Etme Tehdidi

Konuşmanın en sert bölümü İran’a ayrıldı. Trump, Tahran’la bir barış anlaşmasına varılmaması halinde İran’ı yok edebileceklerini söyledi; olası bir anlaşmanın 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinden sonra yapılacağını öngördü. Bu ifadeyle askeri baskıyı sürdürme ihtimali ile müzakere kapısını açık tutma mesajını aynı anda verdi.

Trump, İran’ın nükleer silah edinmesine izin vermeyeceğini belirtti ve yönetiminin nükleer programın sona erdirilmesi ile teröre desteğin kesilmesi karşılığında ekonomik işbirliği önerdiğini, ancak bu teklifin reddedildiğini savundu. Ardından ABD’nin operasyonlarının İran’ın nükleer altyapısına, donanmasına, hava savunmasına ve füze üretim tesislerine ağır zarar verdiğini ileri sürdü. Tahran üzerindeki baskının sürmesi için diğer ülkelerden İran’a kapsamlı ekonomik izolasyon uygulamalarını istedi.

BM Konuşması ve Ukrayna Diplomasisi

Trump, Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi konusunda da iyimser bir ton kullandı. Rusya ve Ukrayna liderleriyle yakın çalıştıklarını söyleyen ABD Başkanı, savaşın beklenenden daha hızlı bitebileceğini düşündüğünü ifade etti. Ancak konuşmada bir ateşkes takvimi, uygulanma planı veya tarafların üzerinde uzlaştığı yeni bir çerçeve açıklanmadı.

Bu yaklaşım, Trump’ın dış politika anlayışında tehdit ile görüşmenin birbirini dışlamadığını gösterdi. İran konusunda anlaşma ihtimalinden söz ederken ağır askeri seçeneği gündemde tutması, Ukrayna için de liderler arası temasları sonuç vaadiyle birlikte sunmasıyla benzer bir çizgi oluşturdu.

Çatışmaların Sona Erdiği İddiası

Trump, göreve dönmesinden bu yana sekiz çatışmanın sona ermesine yardımcı olduğunu da söyledi. Kamboçya ile Tayland, Kosova ile Sırbistan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ile Ruanda, Pakistan ile Hindistan ve Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki anlaşmazlıkları örnek gösterdi; Gazze’deki savaşı da bu listenin içinde saydı. Rusya-Ukrayna dosyasının ise henüz tamamlanmadığını belirterek diplomasinin sürdüğünü ifade etti.

Yapay Zekâ Yerine “Süper Zekâ”

Yapay zekâ da konuşmanın öne çıkan başlıklarından biri oldu. Trump, ABD yönetiminin “yapay zekâ” yerine “süper zekâ” ifadesini kullanacağını söyledi; “yapay” kelimesinin teknolojiyi sahteymiş gibi gösterdiğini savundu. ABD’nin Çin’in ve diğer ülkelerin önünde olduğunu belirten Trump, sanayi devriminden daha büyük olacağını söylediği bu alandaki büyümeyi kısıtlamayacağını kaydetti.

Başkan, güvenlik uyarılarını abartı olarak gördüğünü ifade etse de sektörün gerektiğinde ABD kolluk kuvvetlerince denetlenebileceğini belirtti. Böylece konuşma, teknoloji yarışında liderlik hedefi ile riskleri kontrol etme yetkisini aynı çerçevede sundu. Mesajın merkezinde, yapay zekânın ekonomik ve jeopolitik rekabetin belirleyici alanlarından biri olduğu görüşü yer aldı.

BM ve Uluslararası Kurumlara Eleştiri

Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni ABD askerleri üzerinde yetkisi bulunmayan ve kontrolden çıkmış bir yapı olarak niteledi. Üye ülkeleri mahkemeden çekilmeye çağırırken, Amerikan askerlerinin “gösteri davaları” olarak gördüğü süreçlere tabi tutulmasına izin vermeyeceklerini söyledi. Birleşmiş Milletler bürokrasisini de küresel vergi girişimleri ve “aşırı sol” gündem nedeniyle eleştirdi.

ABD Başkanı, kendi yönetimi döneminde Birleşmiş Milletler’de bütçe ve personel azaltımı gibi kapsamlı reformlar yapıldığını savundu. Kurumun büyük bir potansiyele sahip olduğunu söylemesine rağmen, seçilmemiş küresel bürokratların gündem dayatmasını reddetti. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin yanında İnsan Hakları Konseyi, UNESCO ve Uluslararası Denizcilik Örgütü’nü de eleştirdi. Bu bölümde uluslararası kurumlarla işbirliğinden çok ABD egemenliği ve ulusal çıkar vurgusu öne çıktı.

Venezuela, Küba ve Meksika Mesajları

Trump, Venezuela’daki Amerikan adımlarını Batı Yarımküre’deki tehditlere karşı bir uyarı olarak sundu ve gerekirse ABD’nin askeri gücünü kullanacağını söyledi. Meksika’yı bölgesel uyuşturucu karteli şiddetinin merkezi olarak gösterirken, kartellerin terör örgütü ilan edildiğini belirtti. Küba’yı başarısız bir devlet olarak niteledi ve komünizmin ABD’ye gelmeyeceğini, özgürlüğün Küba’ya geleceğini söyledi; Küba heyetinin konuşma sırasında salondan çıktığı bildirildi.

Trump’ın BM Konuşması, İran’la ilgili doğrudan askeri tehditleri diplomasi iddiasıyla, Ukrayna için barış vaadini ise liderler arası temaslarla birlikte sundu. Aynı konuşmada teknoloji liderliği, uluslararası kurumlara güvensizlik ve Amerika kıtasında sert güvenlik politikası çağrısı öne çıktı. Böylece Washington’ın yeni dönem dış politika öncelikleri, askeri caydırıcılık, müzakere ve teknoloji rekabeti ekseninde sıralandı.